Wi-Fi ağıma kim bağlı, nasıl görürüm ve bilinmeyen cihazı nasıl engellerim

Akşam internet birdenbire yavaşlıyor, komşu duvarın öte tarafından çekiyor mu diye şüpheleniyorsunuz. Ya da modemin ışığı hiç yanmasa bile "sanki biri var" hissi gelmiyor değil. İyi haber: kim bağlı, kim değil sorusunun cevabı modeminizin içinde duruyor. Ne mobil operatörünüzü aramaya gerek var, ne dışarıdan bir uygulama şart.

Bu yazıda üç şeyi anlatıyorum: modem paneline nasıl girilir, bağlı cihaz listesi nasıl okunur, tanımadığınız bir cihazı nasıl kesip bir daha giremez hale getirirsiniz. Sonda da Fing gibi telefon uygulamalarının bu iş için ne kadar işe yaradığından ve şifre değişikliğinin yan etkilerinden bahsediyorum.

Modem paneline nasıl girilir

Modemin arka veya alt yüzünde küçük bir etiket vardır. Orada genelde şunlar yazar: modemin adı, seri numarası, Wi-Fi ağının adı ve şifresi, bir de modem arayüzünün adresi ile giriş bilgileri. Adres çoğu evde 192.168.1.1 şeklindedir; bazı modellerde 192.168.0.1 veya 10.0.0.1 olabilir. Etikette ne yazıyorsa doğru olan odur.

Modeme kablo veya Wi-Fi ile bağlı bir cihaz açın (bilgisayar, telefon fark etmez).
Tarayıcıya etikette yazan adresi yazın.
Kullanıcı adı ve şifre isteyen bir ekran gelir. Etikette yazanı deneyin; değiştirmediyseniz o çalışır.
Etikette yazan varsayılan şifreyi hiç değiştirmediyseniz, bu güvenlik açısından ayrı bir konu. Panele girdikten sonra bu yazının sonunda anlattığım şifre değişikliğini yapmanızı öneririm.

Kullanıcı adı ve şifre çalışmıyorsa büyük ihtimalle daha önce değiştirilmiş demektir. Modemi bir uçlu kalemle 10-15 saniye "reset" düğmesine basılı tutup fabrika ayarlarına döndürebilirsiniz — ama bu bütün Wi-Fi ayarlarını da sıfırlar, o yüzden en son çare.

Bağlı cihazlar listesini nerede buluruz

Panele girdikten sonra menüler modele göre farklı adlanır, ama aradığınız başlık şunlardan biri olur:

"Bağlı Cihazlar"
"Ağ / Bağlı Aygıtlar"
"DHCP İstemci Listesi" veya "DHCP Client List"
"İstasyon Bilgileri" (Station Info)
"Attached Devices" (İngilizce arayüzlerde)

Bu ekranda bir tablo görürsünüz. Her satırda genelde şu bilgiler vardır: cihazın adı (varsa), IP adresi (192.168.1.x biçiminde), MAC adresi (AA:BB:CC:DD:EE:FF biçiminde on iki karakterli bir kimlik), ve bazen bağlantı türü (kablolu / kablosuz, 2.4 GHz / 5 GHz) ile bağlantı süresi.

Sayı beklediğinizden çok görünebilir; çünkü modern evde bağlı cihaz sayısı hızlı büyür: iki telefon, bir dizüstü, akıllı TV, robot süpürge, akıllı priz, saat, kulaklık… Yabancı cihaz aramadan önce kendi cihazlarınızı işaretleyin.

Kendi cihazlarınızı MAC'ten nasıl tanırsınız

Cihaz adı boş veya "Unknown" görünüyorsa MAC adresine bakarsınız. Her cihazın kendi MAC adresi var ve o cihazdan öğrenmek dakikalar sürer:

Android telefon: Ayarlar → Telefon Hakkında → Durum → Wi-Fi MAC adresi. Bazı Android sürümlerinde her Wi-Fi ağı için farklı "rastgele MAC" kullanılır; bu durumda o ağın ayarına girip "MAC Adresi" satırına bakın.
iPhone: Ayarlar → Wi-Fi → bağlı ağın yanındaki (i) ikonu → "Wi-Fi Adresi". iOS'un varsayılan rastgele MAC seçeneği açıksa, listede göreceğiniz MAC gerçek cihaz MAC'inden farklı olur; bu satırdaki değer doğru olan.
Windows bilgisayar: Ayarlar → Ağ ve İnternet → Wi-Fi → Donanım özellikleri → "Fiziksel adres (MAC)".
macOS: Sistem Ayarları → Ağ → Wi-Fi → Ayrıntılar → Donanım → "MAC Adresi".
Akıllı TV, konsol, TV kutusu: Ağ ayarları menüsünde "Bilgi" veya "Durum" başlığı altında MAC adresi genelde yazar.

Her cihazın MAC'ini bir kenara not edin. Sonra modem panelindeki liste ile eşleştirin. Eşleşmeyen satır kaldıysa o, tanımadığınız cihazdır. Elbette olasılık dahilinde: unuttuğunuz eski bir cihaz (bir zamanlar bağlanmış bir misafirin telefonu, geçen yaz kullandığınız fitness saati) olabilir.

Bilinmeyen cihazı nasıl engellersiniz

İki yol var; ikincisi daha kesin.

MAC filtreleme (belirli cihazı engellemek). Panelde "MAC Filtresi", "MAC Filtreleme", "Erişim Kontrolü" veya "Access Control" başlıklı bir menü aranır. Buradan iki mantık seçilir:

Kara liste: Yazdığınız MAC adreslerinin bağlanmasını engeller, geri kalan herkese açık kalır.
Beyaz liste: Sadece yazdığınız MAC'lerin bağlanmasına izin verir; geri kalan herkesi keser.

Tek yabancıyı kesmek istiyorsanız kara liste yeter: bilinmeyen MAC'i eklersiniz, kaydedersiniz. Bir daha o MAC bağlanamaz. Ama MAC adresi değiştirilebilir bir şey, deneyimli biri farklı bir MAC ile tekrar dener. O yüzden asıl çözüm ikinci yol.

Wi-Fi şifresini değiştirmek. Şifre değiştiğinde ağa bağlı tüm cihazlar düşer ve yeni şifreyi bilmeyen kimse (siz dahil, yeni şifreyi hemen girmezseniz) tekrar bağlanamaz. Nasıl yapıldığını ve seçilecek şifrenin sağlayacağı güvenlik farkını ayrı bir yazıda anlattık: Wi-Fi şifresi nasıl değiştirilir ve güvenli tutulur. Bu yolla sadece yabancıyı kesmiş olmazsınız; unuttuğunuz eski cihazlar, komşuya söylemiş olduğunuz eski şifreyle bağlı kalan bir tablet — hepsi düşer.

Not: modem panelinin kendi giriş şifresi (etikette yazan o "admin / admin" değil, sizin belirlediğiniz) ile Wi-Fi şifresi ayrı şeyler. İkisini de değiştirmek en sağlıklısı. Modem panelinin giriş şifresini de mutlaka değiştirin; çünkü ağa girmiş biri panele girip her şeyi devirebilir.

PPPoE şifresi, panel şifresi, Wi-Fi şifresi — hangisi hangisi

Karışabiliyor:

Wi-Fi şifresi: telefonun Wi-Fi'ye bağlanırken sorduğu şifre.
Modem panel şifresi: 192.168.1.1 adresine girerken sorulan şifre.
PPPoE kullanıcı adı ve şifresi: modemi internete bağlayan hesap bilgisi; operatörden alınır. Bu ayrı bir alan ve kaybederseniz sıkıntı olur. Nereden bulacağınızı anlatan yazı: PPPoE kullanıcı adı şifresi nereden bulunur.

Bu yazının konusu birinci ikisi. PPPoE tarafına dokunmadığınız sürece hattınız kesilmez.

Fing benzeri uygulamalar ne kadar işe yarar

Fing ve benzeri uygulamalar aynı ağa bağlı cihazları tarar ve size özet bir liste sunar. İyi tarafı: modem paneline girmenize gerek kalmaz, telefondan hızlıca bakabilirsiniz; cihaz üreticisinin adını (Apple, Samsung, TP-Link…) MAC'ten tahmin edip yazar, kim kim daha rahat anlarsınız. Zayıf tarafı: engelleme işlemini bu uygulamalar tek başına yapamaz. Bilinmeyen bir cihazı gördükten sonra yine modem paneline girip ya MAC filtresi uygulamanız ya da Wi-Fi şifresini değiştirmeniz gerekir.

Kısacası: keşif için pratik, aksiyon için modem paneli şart.

Sık sorulan sorular

Wi-Fi'me bağlı yabancı bir cihaz varsa hemen ne yapmalıyım?

En hızlı ve en kesin çözüm Wi-Fi şifresini değiştirmektir. MAC filtreleme yardımcı olur ama MAC adresi değiştirilebilir; şifreyi değiştirdiğinizde yeni şifreyi bilmeyen hiçbir cihaz bağlanamaz. Aynı anda modem panelinin giriş şifresini de değiştirmek iyi olur, çünkü ağınıza girmiş biri panele de girmiş olabilir.

Listede telefonumu göremiyorum, neden?

İki olası sebep: telefonunuz "rastgele MAC" seçeneği açık olduğu için listedeki MAC ile telefon ayarlarındaki gerçek MAC farklı gözüküyor olabilir; ya da telefon o an bağlı değil (Wi-Fi kapalı, uçak modu, veya farklı bir Wi-Fi ağına bağlı). Telefondan Wi-Fi ayarına girip o ağa özel MAC değerine bakın ve listeyle karşılaştırın.

Modem paneline giriş şifresini bilmiyorum, ne yaparım?

Modemin etiketinde yazan varsayılan kullanıcı adı ve şifreyi deneyin. Değiştirilmişse ve hatırlanmıyorsa, modem üzerindeki reset düğmesini bir uçlu kalemle 10-15 saniye basılı tutmak fabrika ayarlarına döndürür — ama tüm Wi-Fi ve internet ayarlarınız sıfırlanır, bu yüzden reset sonrasında modemi yeniden yapılandırmanız gerekir.

Şifreyi değiştirince ne olur?

Ağa bağlı tüm cihazlar düşer. Telefon, bilgisayar, TV, robot süpürge, akıllı priz — her birine yeni şifreyi tek tek girmek zorunda kalırsınız. Bu geçici bir zahmet ama ağınızı yabancıdan temizlemenin en garantili yolu. Bu işlemi bittiğinde temiz bir başlangıç yapmış olursunuz.

Bu yazıdaki menü adları ve yol tarifleri modem markası ve modeline göre değişebilir. Kendi modeminizde bir başlığı bulamıyorsanız modemin markasını ve modelini not edip yardım isteyin; genel adım aynı — panelde bağlı cihazları görme, MAC ile tanıma, gerekirse şifreyi değiştirme — sadece menülerin adı farklıdır.